Edemska bolest je oboljenje koje najčešće pogađa prasad posle zalučenja, a uzrokovano je hemolitičkim sojevima bakterije Escherichia coli.

Oboljenje se javlja kako na farmama, tako još više na seoskim gazdinstvima i nanosi velike ekonomske štete. Retko se javlja kod prasadi na sisi i kod svinja u tovu.

Za ovu bolest se često kaže da je uzgojna bolest jer je njena pojava vezana za način ishrane i uslove držanja.

Bolest se manifestuje nervnim simptomima, pojavom edema u određenim delovima tela, kratkim tokom i visokim mortalitetom.

Pored hemolitičkih sojeva E.coli, u nastanku oboljenja veoma značajnu ulogu imaju predisponirajući faktori (nagli prelazak na ishranu koncetratima bogatim proteinima, prenatrpanost digestivnog trakta, smanjena kiselost želuca nakon odlučenja…). Hemolitički sojevi E.coli mogu da nasele digestivni trakt prasadi, a da pri tome ne izazovu oboljenje što znači da je potrebno sadejstvo sa nespecifičnim faktorima da bi nastalo oboljenje.

Bolest najčešće pogađa prasad koja su u najboljoj kondiciji, kao i ona koja su najviše halapljiva. Kod halapljive prasadi dolazi do prenatrpavanja digestivnog trakta usled čega nastaje poremećaj mikroflore u crevima, remeti se varenje hrane, dolazi do atonije creva, a kao posledica svega toga E. coli se prenamnožava u crevima. E. coli proizvodi toksine (neurotoksine, endotoksine, enterotoksine, hemolizine) kojima štetno deluje na organizam. Neurotoksini E. coli dovode do oštećenja kapilara pa se kao posledica toga razvija edem u potkožnom tkivu, zidu želuca, mezenterijumu, mozgu i dr. Dejstvom endotoksina E. coli može nastati šok. Poremećaji u mikrocirkulaciji koje izazivaju toksini E. coli mogu dovesti do iznenadnog prestanka rada srca (apoplektična forma).

Klinička slika bolesti

Bolest može da se javi u perakutnom, akutnom ili hroničnom obliku.

Kod perakutnog oblika bolesti dolazi do naglog uginuća jednog ili više najnaprednije prasadi 7-14 dana posle odbijanja. Zbog brzog toka, simptomi bolesti uglavnom izostaju ili se pre uginuća zapazi smanjenje apetita. Kod apoplektičnog oblika prasad ne uzima hranu, tetura se i brzo ugine.

Kod akutnog toka bolesti nastaju nervni simptomi, ubrzano disanje i puls, životinja ne uzima hranu, tetura se, nekoordinisano se kreće. Nastaje tremor mišića, paraliza prednjih pa zadnjih ekstremiteta, životinja pada na stranu i vesla nogama.

Kod životinja se zapaža edem očnih kapaka, baze ušiju, na rilu i području grkljana. Zbog otoka u području grkljana životinja je promukla ili ostaje bez glasa. Smrt nastupa za 24 do 36 časova od pojave prvih simptoma.

Hronični tok bolesti je redak i uglavnom se javlja kod odraslih.

Dijagnoza se postavlja na osnovu anamneze (način ishrane, vreme odbijanja prasadi), kliničke slike, patoanatomskog nalaza, a potvrđuje se bakteriološkim nalazom hemolitičkih sojeva E.coli.

Terapija

Najpre bi životinji trebalo ukinuti hranu na dan-dva. U terapiji edemske bolesti koriste se antibiotici, sulfa preparati, analeptici, antihistminici, kortikosteroidi, laksativi, analgetici, medicinski ugalj, preparati kalcijuma, vitamin C i AD3E.

Od antibiotika se najčešće upotrebljavaju streptomicin, gentamicin, enrofloksacin i sulfa preparati. Antibiotici se daju peroralno i parenteralno. Pored peroralnog davanja antibiotika daju se carbo bismut i laksativi. Za sprečavanje intravaskularne koagulacije daje se acetilsalicilna kiselina (0.5 g po prasetu p.o.). Zbog poremećaja funkcije bubrega životinjama se može dati acetozolamid. Prema potrebi može se davati infuzija-intraperitonealno.

Preventivne mere su od velikog značaja za sprečavanje edemske bolesti, s obzirom na to da je u pitanju uzgojna bolest. Prasad bi trebalo postepeno navikavati na čvrstu hranu, a prvih dana posle odbijanja davati manje količine koncetrovanih hraniva (jedna trećina predviđenog obroka). Koncetrovana hrana koja se daje trebalo bi da bude raširena na što veću površinu hraniliice kako bi sva prasad pojela približno istu količinu hrane jer u suprotnom dolazi do prežderavanja najnaprednije prasadi.

Višekratno peroralno davanje nekoliko sojeva laktobacila (Lactobacillus reuteri) sprečava razmnožavanje E. coli u crevima.

Prvih deset dana posle zalučenja ili kod kupovine prasadi sa strane, u hranu obavezno staviti antibiotike ili sulfa preparate koji deluju na E. coli. Na tržištu postoje razni antibiotski praškovi koji se mešaju u hranu i koji pored toga što imaju dejstvo na E. Coli, deluju i na druge bakterijske uzročnike bolesti kod svinja.

Izvor: dr vet. med. Miroslav Radić/veterina.info

Foto: Pixabay