Visoke temperature tokom jeseni (najčešće oktobar i novembar) mogu uticati na bubrenje pupoljaka tako da oni postaju osetljiviji na mraz nego u godinama kad je proces kaljenja pupoljaka u jesen tekao normalno.

Stepen izmrzavanja rodnih organa voćaka tokom zime usled neblagovremenog ulaska u zimsko mirovanje viši je u predelima sa jakim i hladnim vetrovima (sever Vojvodine, Posavina, istočna Srbija), kod vrsta poput kajsije i breskve ali i pojedinih sorti kruške. Za otpornost na izmrzavanje od presudnog su uticaja rani završetak vegetacije, povoljni uslovi kaljenja (sa postepenim snižavanjem temperature) i stabilnost i trajanje zimskog mirovanja.

U početnom mirovanju dolazi do transformacije i prelaska organskih materija iz listova u grane, deblo i koren, a potom do opadanja lišća koje se u našim klimatskim uslovima dešava u uslovima kratkog dana kad su srednje dnevne temperature niže od 15 stepeni. U takvim uslovima dolazi do međudejstva biljnih hormona u smislu porasta nivoa endogenih inhibitora (sa prestankom porasta biljnih organa) i smanjenje nivoa stimulatora rasta (sa starenjem listova).

Pri kraju faze kaljenja (na temperaturama od 0 do -6 stepeni) skrob se pretvara u šećere i pri tom procesu povećava se otpornost ćelija prema niskim tempereturama.

Niz okolnosti može znatno smanjiti prirodnu otpornost tkiva prema mrazu:
– nedovoljne količine organskih rezervi kao posledica iznurenosti voćaka rodom
– nezdrvenjavanje tkiva (zbog duže vegetacije, zasenjenosti grana u kruni, nedovoljne količine organskih materija)
– nepovoljni uslovi kaljenja krajem vegetacije (naglo nastupanje hladnoće posle relativno toplog vremena)
– jaka suša (rezervne organske materije se više troše pri pojačanom intenzitetu disanja)

Osim navedenih, i niz drugih pojava može dovesti do umanjenja otpornosti voćaka na mraz.

Kod rodnih pupoljaka razvoj glavnih elemenata cveta teče tokom leta i to je spor ali stalan proces sa malo vidljivim porastom. Kod pojedinih voćnih vrsta (kajsija) razvoj muškog sporogenog tkiva odvija se kroz tri faze tokom zime:prva do sredine januara, druga (mitotička deoba i razvoj materinskih ćelija polena) označava završetak dubokog zimskog mirovanja (najčešće sredinom januara i u tom momentu je i najveća otpornost cvetnih pupoljaka prema mrazevima) i treća (formiranje materinskih ćelija polena koje redukcionom deobom daju mikrospore) vezana je za ekološko zimsko mirovanje kada je otpornost na mrazeva najmanja (traje do početka marta).

Izvor: dipl. inž. Dejan Jocić, PSSS Jagodina

Foto: Pixabay, Free Images