Mikotoksini u voćarstvu

33

Najčešći uzročnici truljenja i propadanja plodova voćaka su gljive iz rodova Penicilium, Aspergillus, Altermarin i dr. Ove gljive, kao produkt metabolizma, proizvode mikotosksine koji se nalaze na površini i u unutrašnjosti zahvaćenog ploda.

Mikotoksini su otrovi, bez mirisa i ukusa koji uneti u organizam sa voćem i povrćem predstavljaju opasnost po zdravlje ljudi i životinja. Vrlo su stabilni i teško se odstranjuju iz biljnih i životinjskih tkiva. Neki se ne mogu uništiti na visokim temperaturama u preradi.

Poznato je više od 400 mikotoksina, a jedan od najpoznatijih u voćarstvu je patulin. On je proizvod metabolizma gljive Penicilium expansum. Plodovi mogu biti zaraženi u toku vegetacije, ali i u toku manipulacije, berbe, sortiranja, transporta i čuvanja. Plesnavost se najčešće nalazi na jabukama, kruškama, breskvama, kajsijama, grožđu, a najštetnije je njegovo prisustvo u kašama i sokovima od jabuka.

Otkrivanje prisustva mikotoksina u plodovima može se najpouzdanije vršiti hromatografskim metodama. Sam vizuelni pregled voća i prisustvo truleži može ukazati da mikotoksini već postoje.

Kako proizvesti voće bez mikotoksina?

Potpuno eliminisanje mikotoksina iz hrane bilo bi idealno, ali je praktično neizvodljivo jer se gljive koje ih sintetišu nalaze svuda oko nas. Međutim, faktori koji utiču na razvoj toksičnih gljiva i mikotoksina mogu se kontrolisati.

U prevenciji kontaminacije toksičnim gljivama i mikotoksinima pre i u toku berbe neophodna je dobra poljoprivredna praksa koja podrazumeva gajenje otpornih sorti prema abiotičkim i biotičkim sredstvima, blagovremenu primenu đubriva, upotrebu insekticida, fungicida, pravilno navodnjavanje, minimalno povređivanje u berbi i manipulaciji plodova.

Takođe, od velikog je značaja pravilno skladištenje i čuvanje plodova, kontrola vlage i temperature, higijena skladišnog prostora i opreme kao i suzbijanja mikroorganizama u skladištu.

Izvor: dipl. inž. Andrija Radulović, PSSS Užice


reklama