Sa porastom temperatura, dužim sušnim periodima i sve izraženijim klimatskim promenama, predeli širom Zapadnog Balkana svakog leta izloženi su povećanom riziku od požara. Stručnjaci ističu da priprema za sezonu ne podrazumeva samo efikasno gašenje požara, već i dugoročno stvaranje otpornijih predela koji mogu da spreče njihovo brzo širenje i lakše se oporave nakon požara.
Otpornost se gradi tokom cele godine odgovornim upravljanjem šumama, pašnjacima, poljoprivrednim zemljištem i ruralnim područjima. Poseban problem predstavlja napuštanje obradivih površina, koje vremenom zarastaju u gustu vegetaciju i stvaraju idealne uslove za širenje vatre. Aktivna poljoprivreda, voćnjaci i ispaša stoke doprinose prekidanju tog vegetacijskog kontinuiteta i predstavljaju prirodnu zaštitu od požara.
Značajnu ulogu imaju i tradicionalne prakse upravljanja zemljištem, poput sezonske ispaše i održavanja pašnjaka, koje istovremeno čuvaju ruralne zajednice i smanjuju količinu zapaljivog materijala. Podjednako važno je održivo gazdovanje šumama kroz redovno praćenje njihovog stanja, selektivnu proredu i uklanjanje suvih i obolelih stabala, čime se povećava otpornost ekosistema na klimatske promene.
Otpornosti doprinose i močvare, reke, livade i poljoprivredne površine, jer predstavljaju prirodne prepreke koje mogu usporiti širenje požara. Istovremeno, očuvanje biodiverziteta omogućava brži oporavak ekosistema, budući da se autohtone biljne vrste bolje prilagođavaju posledicama požara od invazivnih i lako zapaljivih biljaka.
Važan deo prevencije su lokalne zajednice. Poljoprivrednici, vlasnici zemljišta i lokalne organizacije najbolje poznaju promene u svom okruženju i mogu na vreme da uoče potencijalne rizike. Njihovo uključivanje u projekte obnove, edukaciju i upravljanje zemljištem doprinosi stvaranju održivih rešenja, dok saradnja između opština, šumarskih službi, naučnih institucija i susednih država omogućava efikasnije upravljanje požarima koji ne poznaju administrativne granice.
Stručnjaci naglašavaju da se otporni predeli ne stvaraju jednom akcijom, već kontinuiranim ulaganjem u zdravlje ekosistema, obnovu degradiranih područja, očuvanje prirodnih staništa i održivo korišćenje zemljišta. Takav pristup, osim što smanjuje rizik od požara, doprinosi očuvanju biodiverziteta, zaštiti zemljišta i vodnih resursa, kao i dugoročnoj održivosti ruralnih sredina.
JP „Vojvodinašume“ podseća da je zabranjena upotreba otvorenog plamena u šumi i na udaljenosti manjoj od 200 metara od njenog ruba, osim na za to posebno uređenim i obeleženim mestima. Građanima se savetuje da ne pale korov, strnjiku, trsku, travu i drugo rastinje, da ne ostavljaju otpad u prirodi i da svaku pojavu dima ili vatre odmah prijave nadležnoj vatrogasno-spasilačkoj jedinici.
Briga o prirodi i odgovorno ponašanje svakog pojedinca predstavljaju jedan od najvažnijih koraka u zaštiti šuma i smanjenju rizika od požara.
Foto: ChatGPT/AgroTV