Pravilan smeštaj stajnjaka u cilju očuvanja životne sredine

237

Jedan od većih zagađivača životne sredine, bar kad je poljoprivreda u pitanju, je i neadekvatno odlaganje čvrstog i tečnog stajnjaka.

Neadekvatno odlaganje stajnjaka na farmi može izazvati velike ekološke probleme, kako po sam ekosistem, tako i po površinske i podzemne vode. Stoga se ovaj problem na farmi mora rešiti izgradnjom odgovarajućih objekata za smeštaj kako čvrstog, tako i tečnog stajnjaka.

Odlaganje i čuvanje stajnjaka je neophodno iz više razloga. Sveži stajnjak mora najpre proći proces fermentacije pa se kao zagoreo stajnjak izvozi, rastura i zaorava na parceli. Samo izvoženje i rasturanje mora biti u razdoblju godine kad to sa jedne strane dopuštaju klimatski uslovi, a sa druge iziskuju potrebe biljaka koje će se na parceli gajiti.

Objekat za skladištenje stajnjaka gradi se od materijala nepropustljivog za vodu, na način koji sprečava izlivanje, ispiranje ili oticanje stajnjaka u životnu sredinu i samim tim zagađivanja površinskih i podzemnih voda. Objekat za skladištenje stajnjaka gradi se na najmanje:

– 20 metara udaljenosti od spoljašnjeg ruba korita jezera ili druge stajaće vode
– 3 metara udaljenosti od spoljašnjeg ruba korita vodotoka širine korita pet i više metara
– 10 metara udaljenosti od spoljašnjeg ruba korita vodotoka, na nagnutim terenima uz vodotokove sa nagibom većim od 10%

Sam objekat za skladištenje svojim kapacitetom trebalo bi da obezbedi prikupljanje stajnjaka za period od šest meseci. Kapacitet ovih objekata za smeštaj određuje se na osnovu obračuna UG (uslovno grlo), takođe u proračun ulazi i vrsta domaće životinje.

Za prikupljanje tečnog dela čvrstog stajnjaka koriste se osočne jame, koje se takođe prave prema odgovarajućim standardima. Osočna jama je podzemni betonski objekat izgrađen od materijala nepropustljivog za vodu i pokriven betonskom pločon i otvorom za pražnjenje. Osočna jama gradi se u neposrednoj blizini obajekta za skladištenje čvrstog stajnjaka radi prikupljanja njegovog tečnog dela. Kapacitet samih osočnih jama se obračunava prema količini tečne faze stajnjaka koju ne upije prostirka za period od šest meseci. Ta količina trebalo bi da se kreće u granicama od pet do 10% od ukupne količine izlučevina tečne faze jednog uslovnog grla. Količina stajnjaka obračunata prema uslovnog grlu iznosi 45 do 55 kg/UG/dan u zavisnosti od učešća prostirke. Važno je napomenuti da kod preživara ta količina iznosi 55 kg/UG/dan, a kod nepreživara 45 kg/UG/dan.

Takođe, kod preživara odnos čvrste i tečne faze je 3:2, a kod nepreživara 2:3. Osočna jama se takođe koristi i za prihvatanje atmosferskog taloga i vode za održavanje higijene u samom objektu. Ona je povezana kanalima za izđubravanje u stajama.

Pored ovih objekata za lagerovanje tečnog stajnjaka se koriste i lagune. Izgradnja lagune vrši se iskopavanjem zemlje sa ili bez podizanja zemljanih nasipa. Prema načinu gradnje, laguna može biti betonska, laguna sa plastičnom folijom i laguna obložena slojem gline. Betonska laguna se izgrađuje od armiranog betona i može se oblagati folijom u cilju povećanja stepena sigurnosti od oticanja stajnjaka kroz zidove lagune. Laguna sa plastičnom folijom je zemljana laguna obložena plastičnom folijom. Dno i zidovi lagune se moraju obložiti folijom i to u dva sloja. Između slojeva folije se postavljaju drenažne cevi koje povezuju lagunu sa revizionim šahtom. Laguna obložena slojem gline se posle zemljanih radova presvlači slojem gline. Nanošenje gline trebalo bi da obezbedi sprečavanje isticanja i najmanjih količina stajnjaka iz lagune.

Izgradnjom ovih objekata sprečiće se negativan utivaj na životnu sredinu i sačuvaće se površinske i podzemne vode, koje su u blizini samih farmi, od zagađenja.

Izvor: dipl. inž. Vladimir Stanković, PSSS Negotin

Foto: wislandwatermedia.org, United States Department of Agriculture


reklama