Proizvodnja semena za podloge

87

Podloge koje su nastale iz semena biljaka nazivaju se sejanci, a njihova proizvodnja obuhvata skupljanje i vađenje semena, čuvanje, stratifikovanje, setvu, negu i vađenje sejanaca.

Svaki veći, legitimni voćni rasadnik trebalo bi da poseduje matičnjak odabranih divljih i plemenitih voćnih stabala za proizvodnju semena. Ukoliko takav matičnjak ne postoji, rasadničari su prinuđeni da seme nabavljaju od drugih proizvođača, ili da organizuju prikupljanje plodova radi obezbeđenja adekvatnog semena za proizvodnju sejanaca. Ipak, sopstvena proizvodnja semena ima više prednosti. Prvenstveno, tako je omogućen bolji uvid u morfološke i biološke osobine, kao i zdravstveno stanje semena. Samim tim, sigurnija je proizvodnja sadnica.

Matična stabla trebalo bi da su dobro razvijena, da redovno rađaju, da su im plodovi ujednačeni i da poseduju izraženu otpornost na ekstremno niske temperature, kao i na bolesti i štetočine. Samim tim, još pri podizanju matičnog zasada, u proizvodnji semena mora se voditi računa da se koriste odabrani tipovi pojedinih voćaka koji su dobro selektovani i unapred praćeni više godina.

Samo zasnivanje ovih matičnih zasada semena isto je kao i zasnivanje voćnjaka za produkciju plodova. Od početka, zemljište se priprema dovoljno duboko, a sama sadnja se obavlja na kraćem rastojanju. Takođe, ovakva stabla i postavljeni zasadi podrazumevaju i pažljiviji, odgovarajući način nege. Dobro selektovano seme je krupno, jedro, ujednačeno i neoštećeno, poseduje sve osobine da zadovoljavajuće klija u dobro razvijene sejance, a zatim pravilno odgajene voćne sadnice. Praksa je pokazala da je kvalitetnije seme kod voćaka sa jabučastim plodovima i to iz plodova koji ranije sazrevaju, nego kod voćaka sa koštičavim plodovima koji kasnije sazrevaju. Najbolje je seme divljih diploidnih voćaka koje su najbolje adaptirane i prilagođene postojećim agroekološkim uslovima.

Preporučuje se uzimanje plodova za seme koji se nalaze na periferiji krune, na stablima mlađim od 45 godina, sa zdravih stabala nezaraženih virusima, sa granama oja imaju zdravo lišće. Nikako nisu pogodni plodovi nejednako ili nedovoljno sazreli za uzimanje semena, ili plodovi koji su delimično ili potpuno fermentisali, odnosno plodovi koji su previrali.

Izabrani plodovi moraju biti potpuno sazreli. Kod plodova šljive, breskve, kajsije, oraha, seme se izdvaja ručno , dok kod plodova trešnje, višnje, magrive, džanarike i slično, seme se izdvaja ispiranjem. Nešto složeniji postupak je kod jabuke, kruške, dunje i dr, jer se plodovi izmuljaju, a zatim se seme iz mezokarpa ispira pomoću odgovarajućih sita.

Oslobađanje semena iz mezokarpa trebalo bi obaviti što pre, zbog značajnog smanjenja njegove klijavosti. Takođe, izdvojeno seme ne bi trebalo duže držati u vodi, pogotovo u toploj, već bi ga trebalo prosušiti na sobnoj temperaturi, bez izlaganja višim temperaturama.

Izvor: vocarstvo.rs

Foto: Pixabay


reklama