Propolis (pčelinji lepak) je smolasta supstancija, prijatnog mirisa etarskih ulja, koju pčele izrađuju od produkata biljnih pupoljaka.

U košnicama ga pčele koriste za lepljenje šupljina i smanjenje leta, mazanje unutrašnjih zidova košnice, poliranje neravnina i učvršćavanje delova košnice, koje su neželjeni gosti oštetili (miševi, insekti).

Propolis ima baktericidna svojstva i zbog toga ga pčele koriste za poliranje i dezinfekciju ćelija pred polaganje jaja u njima. Time se leglo štiti od patogenih mikroorganizama.

Ustanovljeno je da u specijalnim priborima za sakupljanje propolisa, pukotine od 0,1 do 3,5 mm pčele zatvaraju isključivo propolisom, a širine od 3,5 do 10 mm po pravilu voskom, a ponekad voskom i propolisom. Ispitivanja su pokazala da bi mreže za sakupljanje propolisa trebalo da imaju otvore širine dijametra manjeg od 4 mm i da je to optimalna širina koju pčele popunjavaju propolisom.

Najveće količine propolisa pčele donose iznad gnezda na plafonskim delovima, na satonošama ramova i na otvorima nižih i gornjih leta. Na tim mestima propolis je i najčistiji.

Bez štete za pčelinje društvo možemo godišnje ubirati do 80 g propolisa široke potrošnje. Ipak, koristeći postupke, koji pčele pobuđuju na propolisovanje svojih gnezda, možemo uvećati tu količinu do 2 kg (putem pojačavanja ventilacije gnezda, izradom specijalnih rebrastih, mrežastih ili stepenastih pribora za sakupljanje propolisa, korišćenjem uložaka za leta, različitih konstrukcija i dr.).

Najveće količine propolisa pčele sakupljaju u drugoj polovini jula i prvoj polovini avgusta, odnosno, u periodu pripreme pčela za prezimljavanje. Na 60 dana pre nastupanja prvih stabilnih mrazeva trebalo bi zaustaviti sakupljanje propolisa pošto ne smeli da ostavimo gnezda bez propolisa u toku zime.

Propolis, pored toga što je izuzetno zdrav i ima široku primenu u humanoj medicini, postiže i odličnu cenu na tržištu, pa je jedan od bitnijih pčelinjih proizvoda koji sakupljaju mnogi pčelari.

Izvor: dipl. inž. Dragan Radosavljević, PSSS Negotin

Foto: Pixabay, Wikipedia