Na svakog stanovnika dolazi oko 52 ara obradivog zemljišta, što Srbiju svrstava među zemlje sa najpovoljnijim odnosom poljoprivrednih površina i broja stanovnika. Ipak, stručnjaci upozoravaju da domaći agrar još ne koristi u potpunosti ovu značajnu razvojnu prednost.
Srbija raspolaže jednim od najvrednijih prirodnih resursa – obradivim zemljištem. Iako se često ističe kao zemlja sa velikim poljoprivrednim potencijalom, brojni izazovi i dalje ograničavaju njegovu punu iskorišćenost.
Prema podacima Republičkog zavoda za statistiku iz Popisa poljoprivrede 2024, Srbija raspolaže sa 4.073.703 hektara poljoprivrednog zemljišta, od čega se aktivno koristi 3.257.100 hektara. U zemlji posluje više od pola miliona gazdinstava, ukupno 508.365, pri čemu ogromnu većinu čine porodična gazdinstva. Stočarskom proizvodnjom bavi se više od 313.000 gazdinstava i proizvođača.
Kako navodi agroanalitičar Branislav Gulan, na jednog stanovnika Srbije dolazi oko 52 ara obradivog zemljišta, dok je svetski prosek svega 19 ari. Poređenja radi, Kina raspolaže sa osam do deset ari po stanovniku, Indija sa 12 do 14, Japan sa svega tri ara, dok se u Velikoj Britaniji i Holandiji taj odnos kreće između osam i 15 ari.
Međutim, Gulan upozorava da ova prednost nije dovoljno iskorišćena. Jedan od najvećih problema predstavlja izrazita usitnjenost poseda – više od tri miliona hektara obrađene zemlje podeljeno je na čak 19 miliona parcela, što otežava primenu savremene mehanizacije, povećanje produktivnosti i modernizaciju proizvodnje.
Prema njegovim rečima, domaća poljoprivreda godinama se suočava i sa padom stočarske proizvodnje, nedovoljnim navodnjavanjem, slabijim investicijama i sporijim tehnološkim razvojem. Zbog toga se od nove Strategije razvoja poljoprivrede i ruralnog razvoja Srbije za period od 2026. do 2034. godine očekuju konkretne mere koje bi trebalo da doprinesu oporavku sektora.
Iako je za agrarni budžet u 2026. godini opredeljeno oko 150 milijardi dinara, odnosno 7,2 odsto ukupnog budžeta Srbije, deo stručne javnosti smatra da sama visina izdvajanja neće biti dovoljna ukoliko se sredstva ne usmere na rešavanje ključnih strukturnih problema.
Govoreći o mogućim pravcima razvoja, Gulan ističe da je potrebno snažnije ulagati u održivu i digitalnu poljoprivredu, odnosno u preciznu proizvodnju, satelitski nadzor useva, pametnu mehanizaciju i edukaciju proizvođača o savremenim tehnologijama i održivim praksama.
Važnu ulogu, dodaje, imaju i razvoj lokalnih tržišta i direktna prodaja, koja proizvođačima omogućava veću zaradu, dok potrošačima obezbeđuje svežije domaće proizvode. Kao značajan potencijal izdvaja i dodatna ulaganja u voćarstvo, povrtarstvo i stočarstvo, uz poreske olakšice i podsticaje koji bi privukli nove investitore.
Podaci pokazuju da je Srbija tokom 2024. godine izvezla poljoprivredno-prehrambene proizvode u vrednosti od 5,1 milijardu evra, dok je uvoz iznosio 3,9 milijardi, čime je ostvaren suficit od oko 1,2 milijarde evra.
Gulan naglašava da je za dugoročan razvoj neophodno ulagati i u sisteme za navodnjavanje i racionalno upravljanje vodnim resursima, posebno imajući u vidu sve češće suše i posledice klimatskih promena.
Jedan od važnih oslonaca razvoja, prema njegovim rečima, jeste i zadružno organizovanje proizvođača. Udruživanjem poljoprivrednici lakše dolaze do savremene mehanizacije, zajednički nastupaju na tržištu i smanjuju troškove proizvodnje, dok dodatne razvojne mogućnosti vidi i u snažnijem povezivanju poljoprivrede sa seoskim turizmom i gastronomijom.
Zaključuje da Srbija raspolaže izuzetnim prirodnim potencijalom, ali da će njegova puna valorizacija biti moguća tek uz modernizaciju proizvodnje, veće investicije i efikasniju organizaciju domaćeg agrara.
Izvor: Biznis.rs
Foto: ChatGPT/AgroTV, Envato